RSV (syncytialny wirus oddechowy) to częsty patogen wywołujący infekcje dolnych dróg oddechowych. U dorosłych i starszych dzieci zakażenie zwykle przebiega łagodnie, ale u noworodków i niemowląt może prowadzić do zapalenia oskrzelików, zapalenia płuc, hospitalizacji, a w rzadkich przypadkach — do zgonu. Ryzyko ciężkiego przebiegu rośnie zwłaszcza w pierwszych 6 miesiącach życia, gdy układ odpornościowy jest jeszcze niedojrzały. Z tego powodu profilaktyka u najmłodszych — w tym immunizacja „pośrednia” poprzez szczepienie ciężarnej — ma kluczowe znaczenie [1].
Jak RSV wpływa na ciążę i noworodka
Sama infekcja RSV u ciężarnej zazwyczaj nie różni się od przebiegu poza ciążą (kaszel, katar, gorączka), ale konsekwencje dla dziecka mogą być poważne. Dzieci urodzone w sezonie RSV (jesień–wiosna) częściej trafiają do szpitala z powodu zapalenia oskrzelików, zwłaszcza jeśli są wcześniakami, mają wady serca lub przewlekłe choroby płuc. Co istotne, najwyższe ryzyko ciężkiego RSV przypada na pierwsze tygodnie po porodzie — zanim maluch otrzyma komplet przeciwciał wraz z mlekiem mamy i zanim jego odporność „dojrzeje”. Dlatego strategie ochrony koncentrują się na „mostkowaniu” tego okresu: szczepieniu matki w ciąży (przeciwciała przechodzą przez łożysko) oraz — u niemowląt — podaniu długodziałających przeciwciał monoklonalnych (nirsewimab) [2].
Skuteczność i bezpieczeństwo szczepienia w ciąży
Szczepionka została dopuszczona przez EMA m.in. na podstawie badań wykazujących istotną redukcję ryzyka ciężkich zakażeń RSV u niemowląt do 6. miesiąca życia, gdy matka była zaszczepiona w trzecim trymestrze. Najczęstsze odczyny poszczepienne u dorosłych to ból w miejscu wkłucia, złe samopoczucie lub gorączka — zwykle łagodne i przemijające. Jak przy każdym szczepieniu w ciąży, decyzję warto podjąć po rozmowie z lekarzem prowadzącym, który oceni przeciwwskazania, zaplanuje termin (mieszczący się w oknie 24.–36. tyg.) i omówi ewentualne działania niepożądane [5].
Warto podkreślić, że szczepienia RSV są elementem szerszej strategii ochrony zdrowia publicznego — obok profilaktyki higienicznej i wprowadzania przeciwciał monoklonalnych dla niemowląt. Dzięki nim można zmniejszyć liczbę hospitalizacji w sezonie jesienno-zimowym, co ma również znaczenie dla obciążonego systemu ochrony zdrowia [4].
Co jeszcze możesz zrobić w ciąży, by zmniejszyć ryzyko RSV u dziecka
- Zaszczep się w rekomendowanym oknie czasowym — idealnie kilka tygodni przed porodem, aby zdążyć przekazać dziecku wysoki poziom przeciwciał [3].
- Rozważ profilaktykę u dziecka (nirsewimab), jeśli lekarz uzna to za zasadne (np. wcześniak, choroby współistniejące). To przeciwciała podawane niemowlętom, działające przez kilka miesięcy sezonu RSV [2].
- Higiena i unikanie ekspozycji w sezonie infekcyjnym: częste mycie rąk, wietrzenie, ograniczanie kontaktów dziecka z osobami przeziębionymi, zwłaszcza w pierwszych tygodniach po porodzie (te zasady nie zastępują immunizacji, ale ją uzupełniają).
Najczęstsze pytania
Czy szczepienie w ciąży jest obowiązkowe?
Nie — jest zalecane i w 2025 r. refundowane (bezpłatne) dla ciężarnych. O kwalifikacji decyduje lekarz lub położna [3].
Kiedy najlepiej przyjąć dawkę?
Między 24. a 36. tygodniem ciąży — tak, by do porodu zdążył wytworzyć się i przeniknąć do łożyska odpowiedni poziom przeciwciał [3].
Czy po szczepieniu dziecko nadal może dostać nirsewimab?
Tak — decyzję podejmuje lekarz pediatra w zależności od sytuacji klinicznej (np. wcześniactwo). Strategie mogą się uzupełniać, ale ocena ryzyka/korzyści jest indywidualna [4].
Bibliografia
- info (PZH). Szczepienia RSV – informacje dla pacjentów. https://szczepienia.pzh.gov.pl
- Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). Recommendations to protect infants against RSV. https://www.who.int/news/item/31-08-2023-who-releases-first-ever-recommendations-on-rsv-vaccines-and-monoclonal-antibodies
- Ministerstwo Zdrowia. Komunikat o refundacji szczepień przeciw RSV od 1 kwietnia 2025 r. https://www.gov.pl/web/zdrowie
- Polskie Towarzystwo Pediatryczne. Stanowisko w sprawie profilaktyki zakażeń RSV i szczepień RSV. https://ptp.edu.pl
- Europejska Agencja Leków (EMA). Abrysvo – European public assessment report (EPAR). https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/abrysvo
Artykuł sponsorowany
